CARABLUS CİAVARINDAKİ TÜRKMEN AŞİRETLERİ

1) Carablus etrafında iki Türkmen aşireti vardır. Biri İlbeğli, digeriBeğdili. Bunların her ikiside Türkmendirler.
Bunlardan başak Türkmen yoktur. Bunlardan Beğdililer ihtıyarların ihtıyarların eski hikaylerine ve ifadelerine göre Yozgat tarflarındna gelmişlerdir. Bunlar vaktiyle aşiret ve göçebe halinde orda yaşarlar. Hükümet tarfından görülen luzum üzerine Kadıoğlu Yusuf Paşa bunların Rakka eyaletinde iskanlarına memur edilmiştir. Bu suretle 80 bin hane haklıyla buralara yerleşmişlerdir. Uzun muddet çadır hayatı yasamıslardır.
O vakit aşiretın basında Şahin bey, Friuz Bey Muhayyem bey namıda üç birdaerlerle amcazdeleri Atamca Bey bulunuyorlarmış. Bu zat ikincı derece reislerden imiş. Vaktiyle bu aşiret halkından bir kısmı Firuz Bey'le beraber Acem Şahı'nın muvaffaktıyla İran da gösterilen yere gitmişler (tümü alevi -kızlbas oldukalrı için ), mütebakısı burda kalmıslardır. Bunların Rakka ve Urfa etrafındaki Dögerli ve Beğdili aşiretelri ile münasbetleri vardır. Aynı uruktan olduklarını idda ediyorlar. Bunların Adana ve Konya daki Afşar larada münasebetleri vardır. Carablus un cenubunda Avşar bucagı denilen yurt hala bu ismi muhafaza etmektedir.

2) Beğdili ve civarındaki Türkmenler in dili Türkmen lehçesidir. 'k' ları 'kh' gibi telaffuz ederler. 'nerde' yerine 'harda' derler. halk yerine oba, nasıl yerıne hayla, yıkandıkalrı hamam gibi yerlere sulakh:sulak derler kollarındaki gömlekten uzun sarkan parcaya erkeklerde çapıkh (kürtlerde huçık) kadınlarda salma derler.
''Beni heyacana getirdi, müteessir etti, izetti nefsıme dokundu '' yerine ''bana koydu '' derler. Bu Türkmenler mazii naklilerı (mış )lahikasiyle kullnırlar.

3) Beğdili evvelce Barak ve Türkmen namalrı ile ikiye ayrılmıstır.
Baraklar Torun, İsalı, Abdurrezzaklı, Kördölü, Adıklı, Karakurak oyamaklarıa, Türkmnler ise Karaşıhlı, Araplı, Bekmeşli, Güneş, Kadırlı, Şarkevi Ocaklarınıa ayrılmıştır. İçlerinde Karkın namıile bir oymak vardır. Bunların oymak reislerine 'Aga ' denir

4) Şimdi bunların umumi beyı yoktur. Vaktıyle varmış. bundan başka, vaktıyle Akaçay ile Rakka arsında bu gün '' Türkmen colapı denılen mahalde oturan Türkmenlerden bir ev bulunuyorki reisine Öteden beri ''Budakh'' beyi :Budak beyi ve Turhan beyi derler. Ve bu evi ruhani nufuza malik bir oacak olarak tanımaktadırlar. Bu gün oymaklar arsında merkez vasifesını gören bir ocaktan ibarettir.

5) Beğdili ile İlbeğli arasında bir münasebet görünmüyur. Hatta, aşiret davalrında Baraklar la Türkmnler, Begdililer birleştıgı halde İlbeğliler karısmıyorlar. (ilbeyi hangi ilin beyi oldugu bilinmiyor )
İlbeyli ler, Beğdililerden daha evvel burdaimişler. Süleyman Şah la beraber gelen Türkmenlerden olduklarını idda ediyorlar ''İlbeğli lerin Beyıne Akmelekoğlu diyorlar ''. bazı İhtıyarların rivayetlerine göre, evvelce beyleri yokmuş, Bey geldikten sonra İlbeğli demişler. Güya bey, hükümet tarfından Kemah taki ''Akmelek Uşakları '' oyamgından tayin deilmiştir. Şimdiki Beyin ismi Haydar beydir.

6) Begdili oyamkları bir takım zümerlere ayrılıyor. Bunlara oba dedkleri gibi her zümernın eski Dedeleri namına nisbetle hususi adları da vardır. Ezcümle, yukarıda ismi gecen Abdulrezzaklı oymagının bölündüğü obalara büyük d edelerinin ismine nisbetle Çaprazlı, Tiryakili, Batmanlı, Mahmutlu denilmektedir.

7) Türkmenlerin çadır hayatı artık nihayet bulmak üzeredir. Bunların içinden pez azı yanlız davarcılıkla istıgal
ettikleri için 'köçer:köçebe '' hayatı yaşarlar. hemen umumiyetle denecek dercede ziraatcı ve binayınaleyh köylerde ikamet etmektedirler. Bunların göçebe olanları kşın geldiği zaman cenup a daogru sıcak yerlere, meskene cihetıne gıderler. Ve hasat zamanı geri dönerler. Bu aşiretler, Crablus un 5-6 saat garbicenubisinde cerayan eden Sacur çayının etrafında 12 saatlik bir muhit içinde bulunan köylerde yaşarlar. Bu köylerden bazıları : Taşlıhöyük, Havahöyüğü, Bozhöyük, Nabga, halis, Bıliz, Kerpiçli, Aktaş, Kantara, Yağıcı, Kefersarı, Çortan, Mollayakup, Kurcahöyük, telili, Bıluh, Yelveren Çuhra, Kabaagaç, Çiftlik (Yazır), Davutoğlu, Elifoğlu, Hürremoğlu, Bozalioğlu, Kabisoğlu, Danaoğlu, Koyunbata, Kuara, Kersantaş, Kalcan, izan, Dişkmetaş, Kemrik, Küfrut, Akçaköy, Dazhöyük, Yarımca, çakıroğlu, Bayındır, Yarımtepe, Tayyar, Mezar, Söğütlü, İkizce, Eminlik, Kayan (kayılar).

8) Carablus etrafındaki Türkmenlerle Belikh Türkmenleri aynı aşirettendir. Belikh etrafındakilere Şarkevi derler Reislerine Budakh Beyi derler. Lazikiye de ki ve Antalyadaki Türkmnleri tanıyorlar ve münasebet idda ediyorlar. hatta, aşiret husumetlerinde biri diğerine malen muavenet te bulndukları işitiliyor. Şam ve Hama etrfındada Türkmnler bulunuyor.

9) Carablus etrafındeki umum türkmnlerin nüfusu 20 bin kadar tahmin edilebilir. Bunların hepisi Müslümandırlar fakat, kısmen nüfusa mukkayet degıllerdir.

10) Düğün adetleri: Bunlarda tesettür adeti olmadıgından, oğlan kız biri diğerini görmek için müşkülat çekmezler. Her hangi bir erken istedıgı bir genç kızı ve kadını istedıgı zazman görebilir. Bununiçin bunlarda görmek, begenmek ve sevmek pek kolaydır. Begendikten ve sevdıkten sonra işin ehemmiyetı yanlız''KALIN'' tabir ettikleri agırlıgın (nükud eşya ve mevaşinin ) kızın güzelliğine, mesup oldugu ailenin servetıne ve aşiret içindeki mevkiine göre temin edilip edilmeyecegını kestırmekten ibarat kalır.
O galan evi bunu göze aldıkatan sonra. Artık kzın sahipleri ile anlaşmak zamanı gelmiş olur. Tabii bu sıralarda, hülyalar içinde oğlanın sık sık o köye, hatta eve gelip gıtmesi, fazla sokulması kızın validesının arzu ve muvaffakatına bir deil gıbı ıtıbar olunur..

kaynak : Ziya Gökalp/ Kürt Aşiretleri Hakkında Soyolojık tespitler ---sosyal yayınları s93-94